5456

Қазақстан - егеменді ел

Реферат

Қазақстан - егеменді ел. Менің туып өскен жерім – Қазақстан. Қазақстан - Еуразия құрлығындағы ең үлкен мемлекеттердің бірі. Қазақстанның кең даласын, биік тауларын, ормандары мен көлдерін көрген адам оны еш уақытта ұмыта алмайды.

2013-07-19

67.09 KB

28 чел.


Чтобы скачать работу - расскажи о ней в социальной сети с помощью кнопок.

№ 1 билет

1 вопрос

1. Қазақстан - егеменді ел.

Менің туып өскен жерім – Қазақстан. Қазақстан  - Еуразия құрлығындағы ең үлкен мемлекеттердің бірі. Қазақстанның кең даласын, биік тауларын, ормандары мен көлдерін көрген адам оны еш уақытта ұмыта алмайды. Біз жер шарының осындай сұлу, бай өлкесінде тұрамыз. Ол біздің отанымыз. Тәуелсіз Қазақстан президенті, рәміздері, ұлттық валютасы, Ата заңы, мемлекеттік тілі, шекарасы бар. Тәуелсіздік 1991 жылы 16 желтоқсанда жарияланды. 1990 жылы  15 қазанда егеменді Қазақстан болды. Мен Қазақстанда тұрғанымды мақтан етемін!

2.вопрос

Киіз үй

  •  Сен киіз үй туралы не білесін?
  •  Киіз үй қазақ халқының  баспанасы. Юрта это жилище казахского народа. Киіз үйде қыстауға болады. В юрте можно зимовать. Киіз үй 6, 4, 8, 12  қанатты болады. Юрты бывают 4, 6, 8, 12-ти крылые.
  •  Сен наурыз мейрамында киіз үйді көрдің бе? Ты на празднике Наурыз видел юрту?
  •  Иә, мен киіз үйде  ұлттық  тағамдарын  іштім. Да, я в юрте  ел национальные блюда.
  •  Саған киіз үйлер ұнай ма?
  •  Маған киіз үйлер өте ұнайды. Мне өчень нравятся юрты.
  •  Киіз үйлер әдемі ме?
  •  Иә, үйлер әдемі. Да, юрты красивые.

3

Сөйлем – бір шама тиянақты ойды білдіретін сөздер тобы.

Жай сөйлем – бір ғана ойды білдіріп, бір ғана интонациямен айтылатын сөйлем.

Виды простых предложений (сөйлем түрлері) -жай сөйлем (простое предложение)

Мысалы: Сыныпқа мұғалім мен директор кірді.

Екі немесе бірнеше сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін сөйлем құрмалас сөйлем деп аталады. Құрмалас сөйлем құрамына қарай үш түрге болінеді: салалас, сабақтас, аралас. Салалас  (сложносочиненные) – құрамындағы жай сөлемдерінің баяндауыштары тиянақты болып, өзара тең дәрежеде байланысқан құрмалас сөйлемнің түрі  және сабақтас (сложноподчиненные) – құрамындағы жай сөлемдердің алғашқысы тиянақсыз болып, соңғысына бағына байланысқан құрмалас сөйлем

Мұғалім сыныпқа кірді, сабақ басталды.

№2 билет

1

Қазақ алфавитінде 42 әріп бар. В казахском  алфавите 42 буквы.  Қазақ тілі  түрік  тілінің тобына жатады. Казахский язык относится к тюркской  группе языков. 1923 жылға дейін қазақ тілі  арап графикасында негізделген. До 1923 года казахский язык был основан на арабской графике.   1940 жылы латын графикасына көшті.  В 1940 году перешли на латинскую графику. Қазір  орыс тілі алфавитінің  негізінде құрылған. Сейчас основана на русском алфавите. Қазақ тілі кең, әдемі және бай тіл. Казахский язык обширный,  красивый и богатый язык.

2. Туыстық атаулар бойынша диалог

Менің туыстарым өте көп. У меня много родственников. Олар үлкен қалаларда тұрады. Они живут в больших городах.

  •  Сенің атаң және әжең қайда тұрады? Где живут твои дедушка и бабушка?
  •  Олар қалада турады. Они живут в  горде.
  •  Сенің әкеңде неше бала бар?
  •  Менің әкемнің бір қызы бар. Мен ата-анамды өте сыйлаймын.
  •  Немере, шөбере деген кім?
  •  Немере - ұлдың баласы, шөбере- немеренің баласы. Ал қыз – қонақ, болашақ ана. Дочь- гостья, будущая мать.
  •  Ағайын деген кімдер?
  •  Ағайын -  бірге туған туыстар.  Ағайын - близкие родственники по крови.
  •  Нағашы қалай туыс болады?
  •  Нағашы- балалардың анасының төркіні. Нағашы – родственники по линии матери.

3.  Хабарландыру жазу – написать объявление

                                                                 ХАБАРЛАНДЫРУ

                 Ертең ,  14 сәуір күні , сағат  17- де мектепте жиналыс  өткізіледі.

                                          Күн тәртібінде /повестка дня/

Үшінші тоқсанның  жұмыс қорытындысы

                                         /баяндаушы –Тимченко Т. М./

                                                                    Мектеп әкімшілігі       

№3 билет

1.Қазақ тілі-қазақ халқының ана тілі.Ол-халық тарихымен бірге жасап,ұрпақтан ұрпаққа қатынас құралы ретінде қызмет етіп келеді.Қазақ тілі 1989 жылы мемлекеттік мәртебе алды. Түркі тілдер тобына қырғыз, қарақалпақ, өзбек, ұйғыр,түрікмен,әзірбайжан т.б халық тілдері кіреді. Бұл тілдердін ішінде қазақ тіліне ең жақындары: ноғай, қарақалпақ, татар,башқұрт.Қазақ тілі Қазақстанда ғана емес, басқа да елдерде –Ресей, Өзбекістан, Түркменістан, Қырғыстан- шетелдерде-Монғолия, Қытай, Ауғанистан, Ирак, Түркия т.б-тұратын қазақтардын да ана тілі. Қазақ тілі - Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі.

  1.  Мұқағали Мақатаевтің бір өлеңін жатқа

Уақытты тоқтатар шама бар ма?

Бәрі өтеді дәуірлер замандарда.

Менің жаным ашиды мына өмірді,

Өтпейтіндей көретін адамдарға.

Өтеді ғой...

Өтеді барлығы да.

Күн арқалап кетеді таңды мына,

Менің жаным ашиды барлығына,

Таң нұрына, адамның тағдырына.

                              (М.Мақатаев)

3 вопрос

Жай сөйлемнің түрлері (виды простых предложений).

Жай сөйлем – бір ғана ойды білдіріп, бір ғана интонациямен айтылатын сөйлем. Жай сөйлем айтылу мақсаты мен интонациясына қарай хабарлы, лепті, бұйрықты, сұраулы болып бөлінеді.

В казахском языке предложения по цели высказывания могут быть хабарлы (повествовательные), сұраулы (вопросительные) и лепті сөйлем (восклицательные)

Хабарлы сөйлем – бір мәселе немесе құбылыс жайында екінші біреуге хабарлау үшін жұмсалады.

Мысалы: Сабақ басталды.  

Сұраулы сөйлем – бір нәрсе, мәселе жайында жауап алу үшін жұмсалады.

         В казахском языке вопросительные предложения образуются:

  1.  Сұрау есімдігі арқылы жасалған. С помощью вопросительных местоимений кім? (кто?), не? (что?), қашан (когда?), қайда? (где?, куда?).
    •  Кім кетті?
    •  Марат кетті.
    •  Марат қашан кетті?
    •  Марат кеше кетті.
    •  Кеше қайда кетті?
    •  Марат кеше Астанаға кетті.
    •  Марат кеше Астанаға немен кетті?
    •  Марат кеше Астанаға пойызбен кетті.
  2.  Сұраулық шылау арқылы жасалған. Вопросительные предложения образуются также с помощью вопросительных частиц ма, ме , ба, бе, па, пе, которые соответствуют русской “ли”. 

Но в отличие от нее казахская вопросительная частица в речи не опускается.

Мынау сенің мектебің бе? 

Сен мектепке бардың ба?            

3. Интонация  арқылы жасалған. Вопросительные предложения образуются также при помощи интонации.                                                                                             

  •  Айдар қайда?
    •  Ол мектепке кетті.
    •  Мектепке?
    •  Иә,мектепке.

Лепті сөйлем (восклицательное) – адамның көңіл күйіне байланысты (қуану, ренжу, т.б) әр келкі сезімді білдіру үшін қолданылады. Восклицательное  предложение – в казахском языке , как и в русском , выражает удивление, иронию, презрение, недоумение, сомнение, страх, гнев, восхищение, возмущение и т.д.

 Мысалы:

Біздің қала қандай әдемі!

Алақай, Наурыз мерекесі келді!

Бұйрықты сөйлем. (побудительное предложение)

Бұйрықты сөйлем. (побудительное предложение) – біреуді бір іске қосу мәнінде жұмсалады. (как в русском, так и казахском языках выражают различные оттенки волеизъявления – приказания, просьбы).

        Побудительные предложения в казахском языке передаются глаголом повелительного наклонения второго лица единственного или множественного числа.

Мысалы:

Руслан, бері кел!

№4 билет

1.  Ахмет Байтұрсынов (А.Б)

Ірі ғалым, қазақ тіл білімінің атасы, түрколог,  әдебиет зерттеуші, дарынды ақын аудырмашы,ағартушы-демократ, талантты педагог Ахмет Байтұрсынов 1873 жылы бұрынғы Торғай облысы, Торғай уезінде туған. А.Б.еңбек жолын бала оқытудан бастаған..А.Б. араб графикасына негізделген қазақ жазуының реформаторы болды. Ол қазақтың тұңғыш әліппесін,оқулықтарын жазды. А.Б.тұңғыш филолог болып, Қазақстан ғылымын алғашқы ұйымдастырушылардың бірі. Ол екі рет жазықсыз жазаланды, ұлтшыл, халық жауы деген жала жабылып, сталиндік режимнің құрбаны болды. Бірақ ол қайта құрудың арқасында ақталды. ҚР Ұлттық Ғылым академиясының Тіл білімі институтына А.Б.есімі берілді.  

2.Облыстары

- Қазақстан Республикамызда неше облыс бар? Оларды ата.

- 14 облыс.Солтүстік-Қазақстан облысы.Қостанай облысы,Павлодар облысы. Ақмола облысы.Батыс-Қазақстан облысы.Атырау облысы.Ақтөбе облысы. Маңғыстау облысы.Шығыс-Қазақстан облысы.Қарағанды облысы. Қызылорда облысы.Жамбыл облысы.Алматы облысы.Оңтүстік Қазақстан облысы.

- Олардын бас қалаларын білесін бе?

- Петропавл қаласы, Қостанай, Павлодар, Көкшетау, Орал, Қарағанды,Атырау,Ақтобе,Ақтау,Өскемен, Қызыл Орда, Тараз және Талдықорған.

- Біздің Отанымыздың мәдени орталықтарын білесін бе? 

- Алматы, Астана, Түркістан.

- Республикамызда 2-3 Облыстарының аты бас қаланың атымен бірдей емес. Бұл қай қалалар мен облыстар?

- Ақмола облысы-Көкшетау; Алматы облысы-Талдықорған; Жамбыл облысы-Тараз. Ол экономика дамуына байланысты.

- 20-шы ғасырының басында қандай облыстар болған?

- Семей облысы, Торғай облысы, Сырдария облысы.

3  Құттықтау.

Құрметті  ұстазым  Г.И.!

Сізді  шын  жүректен  мұғалімдер күнімен құттықтаймын.  Сізге зор денсаулық, мол бақыт тілеймін.

                        Уважаемый  учитель Г. И. !

Поздравляю Вас с днем учителя.  Желаю крепкого здоровья,  большого счастья.

        №5 билет

1

Шәмші Қалдаяқов Оңтүстік Қазақстан облысының Қызылқұм ауданында туған. Шәмші –бүкіл қазақ халқына

ән салдырған сазгер болды. Оның әндері қазақ эстрада музыкасын байытты. Шәмші әндері адам жүрегіне

қуаныш, өмірге құштарлық, махаббат пен мейірім,туған елін, туған жерін шексіз сүю сезімдерін ұялатады.

  1.  Тіл көңілдің кілті. Язык – ключ от чувства.
  2.  Тіл- асыл мұра. Язык- золотой клад.
  3.  Кітап- алтын сандық . Книга – золотой сундук
  4.  Тіл  тас жарады, тас жармаса бас жарады.  Слово может разбить камень, если не камень, то голову человека.
  5.  Білім – инемен құдық қазғандай. Наука- что рыть колодец иглой.
  6.  Өнер алды- қызыл тіл.

3Синонимдер – мағынасы бірдей бірақ жазылуы әр түрлі сөздер

Жер беті – жердің үсті;

діңге сенеді – аллаға сенеді;

жарық көрді – дүниеге келді; туылды

кәрі болса – қарт болса;

құлақ тос – есту, құлағым сенде;

бітірген соң – аяқтаған соң.

Антонимдер – мағынасы қарама қарсы сөздер.

Тұңғыш – соңғы;

жылы – салқын;

қыска – ұзын, аласа;

бай – кедей;

бірінші рет – соңғы рет;

ескі – жаңа;

мықты – әлсіз.

Омонимдер – жазылуы бірдей, бірақ мағынасы әр түрлі сөздер

Жаз – пиши, лето;

жарық – трещина, свет;

жау – лей, враг;

бас – голова, наступи;

ат – выстрели, имя лошадь;

№6 билет

1.Қазақ тілі білімнің негізін салашылардың бірі Ахмет Байтұрсынов.

Ол ірі ғалым, қазақ тіл білімінің атасы, түрколог,  әдебиет зерттеуші, дарынды ақын аудырмашы,ағартушы-демократ, талантты педагог Ахмет Байтұрсынов 1873 жылы бұрынғы Торғай облысы, Торғай уезінде туған. А.Б.еңбек жолын бала оқытудан бастаған..А.Б. араб графикасына негізделген қазақ жазуының реформаторы болды. Ол қазақтың тұңғыш әліппесін,оқулықтарын жазды. А.Б.тұңғыш филолог болып, Қазақстан ғылымын алғашқы ұйымдастырушылардың бірі. Ол екі рет жазықсыз жазалан-ды, ұлтшыл, халық жауы деген жала жабылып, сталиндік режимнің құрбаны болды. Бірақ ол қайта құрудың арқасында ақталды. ҚР Ұлттық Ғылым академиясының Тіл білімі институтына А.Б.есімі берілді.  

2

2. Ұлттық тағамдар-диалог

- Қазақтың ұлттық тағамдарына нелер жатады?

- Қазақтын ұлттық тағамдарына бауырсақ, қуырдақ, қымыз, шұбат, айран, көже, құрт, ірімшік, жент жатады.

- Қандай ет тағамдары бар?

- Қазақша ет, қуырдақ, қазы, шұжық.

- Қазақша ет ненің етінен пісіріледі(асылады)?

- Қой, жылқы етінен.

- Бесбармақтың құрамы қандай?

- Қазақша ет, жұқа нан, сорпа, пияз, тұз, бұрыш.

- Қандай сусындар бар?

- Қымыз, шұбат, айран, көже.

- Қымыз, шұбат қандай сусындар?

- Қымыз да, шұбат та денсаулыққа өте пайдалы, дертке шипа сусындар.

- Ірімшік, құрт неден жасалатын тағам?

- Ірімшік-өте дәмді, сүттен жасалатын тағам. Құрт та сүттен жасалатын.

- Құырдақ қалай пісіріледі?

- Қуырдақ майға қуырылған, ұсақтап туыралған жылқы, қой, сиыр еті.

- Ленинград блокадасын басынан кешірген көп адамдар қазақтың қандай тағамын жақсы біледі және ұмытпайды?

- Құртты.

Қаратпа сөз (обращения) – сөйлем ішінде үтірмен немесе леп белгісімен бөлінеді

При обращении в официальной обстановке используется полная форма имени. Ермек Болатұлы, қашан келесіз?

При обращении к младшим используются уважительно-ласкательные формы с суффиксами  - жан, -тай.

Сәуле – Сәулетай, Сәулежан.

Используются специальные ласкательные слова. /айналайын, жаным, ботам/

Айналайын, бері жүр.

№7 билет

1  Көне ескірткіштер

Алтын Адам.

Алматыда археология мұражайында экспонаттар мың-мыңдап саналады.Әсіресе ерте заманға жататындары тіпті көп.Соның ішінде 17-18 жасар жауынгердің алтындаған сән-салтанатты киімі көзге түседі. Басына төбесі ұзынша,шошақ бас киім киген. 200-ден артық алтын зерлі заттармен әшекейлеген. Алтын заттардың әр бөлшегі барыстын, тау ешкінің, арқардың, жылқының, құстын кескінімен таңбаланған. Иір мүйізді, қанатты екі аттың мүсіні маңдай тұсында тұр, оған қоса ұзын тармақты екі жапырақ бар.Мойнына бұралған алтын алқа таққан алқаның ұшында жолбарыстың басы бейнеленген. Сырт киімі-бешпент пен шалбар. Қызыл түсті былғары қысқа бешпенттің өн бойына тұтас жапырақ. Жапырақ алтыннан жапсырылған. Жағасы, оңірі, етігінде жолбарыстың айбарлы тұмсығы бейнеленген төрт бұрышты ірі-ірі әшекей алтын тұтас қапталған. Бешпенттің бүкіл бойы үш мыңға жуық алтын мен көсикерілген. Етіктің қонышына үш бұрышты бармақтай-бармақтай алтын әшекейлер жапсырылған. Жейдесінің жағасы мен жеңіне де алуан алтын өрнек қадалған. Сыртынан буынған қайыс белдіктегі әшекей де кесек алтыннан құйылған. Үлкен екі алтын сақинаның біреуінің бетінде сәнді бас киім киген, қолына қыран ұстаған адамның басы бейнеленген, бұл жүзік-мөр.”Алтын адам” жатқан Есік обасынан біздің заманымыздың бұрынғы 5-4-ші ғасырларға тән 4 мыңнан артық бұйым табылыпты.

2. Салт-дәстүрлер туралы диалог қурастыр.

- Ұрпақтан ұрпаққа сақтап жеткізіліп отырған қандай рухани байлығымыз бар?

- Ұрпақтан ұрпаққа сақтап жеткізіліп отырған рухани байлығымыз - салт-дәстүрлеріміз.

- Қазақ халқының салт-дәстүрлерін атап өт.

- Қазақтын дәстүрлі үйлену тойы-қыз таңдау дәстүрі,жаушы жіберу, құда түсү тойы-қыз баланы тәрбиелу дәстүрі; қыз ұзату дәстүрі; жас келінді тәрбиелеу дәстүрі-.Бала тәрбиелеу дәстүрлері; Дәстүрлі жерлеу салты; Қайтыс болған адамның үші, жетісі; қырқы; жылы, асын өткізу дәстүрі,жоқтау дәстүрі; қонақ күтү дәстүрі, еттен табақ тарту дәстүрі, саясатшылық дәстүрі т.б.

- Сәбимен байланысты салт-дәстүрлер бар ма?

- Иә, бар.

- Сәбимен байланысты салт-дәстурлері қандай?

- Олар:

1.Құрсақ шашу.

2.Жарыс қазан.

3.Шілдехана.

4.Сүйінші.

5.Балаға ат қою.

6.Бесік тойы.

7.Баланы қырқынан шығарту.

8.Тұсаукесер тойы.

                        9.Тілашар тойы

                       10.Атқа мінгізу тойы.

                       11.Сүндет тойы.

                       12.Тоқым қағар.

3 Төл сөз бен төлеу сөз.

Адам өз сөзіннің ішінде басқа біреудің сөзін (ойын) өзгертпей, сол күйінде келтірсе, ондай сөйлемді төл сөзді сөйлем дейді.

  1.  Автор может передать чужую речь от лица самого говорящего буквально, без всяких изменений.

Мұғалім айтты: “Алма, бор алып келші!”

Біреудің сөзінің  (ойының) автор тарапынан өзгеріске ұшырап берілуін төлеу сөз дейді.

2.   Автор может передать чужую речь от своего лица , в измененной форме.

Айбек ертең қалаға баратынын айтты. (Айбек сказал, что он завтра поедет в город.)

№8 билет

1

Шәкен Кенжетайұлы Айманов.1914-1970.

Ш.Айманов белгілі қазақ актері,режиссер, КСРО халық артісі. Ол Павлодар облысынның Баянаул ауданында туған. Айманов мектеп бітіргеннен кейін 1928 жылы Семейдегі педтехникумға түсті. Театр өнерімен әуестенушілік те осы кезден басталды. 1933 жылы қазақ драма театрының құрамына алынады. Алғашқы рөлді Погодиннің “Менің досым” пьесасында ойнады. Аймановтың актерлік шығармашылығының жиырма жылы М.Әуезов атындағы мемлекттік драма театры сахнасында өтті. Қазақ  драматургиясында ол ойнаған рөлдердің басты бір тобы: Ақан сері, Қобыланды, Алдар көсе, т.б Шекспирдің “Отелло” трагедиясында Отелло рөлінде ойнады. Айманов-классикалық драматургия негізінде тәрбиеленіп өскен актер, режиссер 1947-1951 жылдары театрдың бас режиссері болып істеді. Ол қойған “Абай” спектакліне 1952 жылы КСРО Мемлекттік сыйлығы берілді. Ш.Айманов қазақ кино өнері саласында көптеген жылдар еңбекетті. Қойған көркемсуретті фильмдері ”Махаббат туралы аңыз”, “Дала қызы”, ”Біздің сүиікті дәрігер”, ”Алдар көсе”, ”Атаманның ақыры”, ”Туған жер.

2   Наурыз мерекесі-диалог.

  •  Наурыз қаңдай мейрам?
    •  Наурыз-халық мейрамы.Науыз дін мейрамы емес, тұрмыс шаруашылық мейрамы, табиғат мейрамы. Наурыз-жыл басы.
    •  Наурызда не болады?
    •  Киіз үйлер тігіледі, ән айтылады,адамдар әдемі, сәнді киім тігеді,түрлі ұлттық ойындар өткізіледі. Адамдар бір бірін құттықтап, жақсы тілектер айтады, көже пісіріледі.
    •  Көженің мәні қандай?
    •  Көже пісіру жеті тағамға деген сый-құрмет көрсету.
    •  Олар қандай тағамдар?
    •  Су, сүт, ет, дән, ұн, тұз, май.
    •  Неге осы 7 тағам қосылып пісіріледі?
    •  Бұл өмірге ең керекті 7 тағам.Басқа тамақсыз адам өмір сүре алады, ал бұларсыз өмір суре алмайды.
    •  Наурыз мейрамына байланысты қандай тілектер, баталар білесін?
    •  Ұлысың оң болсын!
    •  Ақ мол болсын!
    •  Қайда барсан жол болсын!
    •  Ұлыс бақты болсын!
    •  Төрт түлік ақты болсын!
    •  Ұлыс береке берсін!
    •  Бәле-жала жерге кірсін!
    •  Әумин!
    •  Наурыз мерекесі неге көктемде тойлады?
    •  Н.мерекесі-жыл басы,наурыздың 21-22-кісінде күн мен түн тенеседі,табиғат оянады.
    •  Қазақ халқының шаруашылығында айдың қандай манызы бар?
    •  Қазақтың малы төлдейді.Бұл-кіріс кіретін ай.
    •  Наурыз сөзінің маңызы қандай?
    •  Нау”-жаңа руз-жыл: /парсы сөз/.

3.  Жалаң  және жайылма сөйлем.

Жалаң – тұрлаусыз мүшелері жоқ сөйлем. (Предложения,  которые состоят только из главных членов предложения (бастауыш –подлежащее, баяндауыш – сказуемое) называются жалаң (нераспространенные)

Мұғалім келді.

 Жайылма – тұрлаулы және тұрлаусыз сөйлем мүшелері бар сөйлемдер. Предложения,  которые состоят из главных членов предложения (бастауыш –подлежащее, баяндауыш – сказуемое)  и второстепенных членов предложения (толықтауыш-дополнение, анықтауыш – определение, пысықтауыш – обстоятельство) называются распространенные

Бүгін мұғалім жаңа сабақты өте қызық өткізді.

 

№9 билет

1 Тіл туралы Заңның кейбір баптарын өзің түсінгеніңше айтып бер.

Расскажи, как ты понимаешь одну из статей Закона  “О языках в РК”?

10-ыншы бап – статья 10

Қазақстан Республикасында іс жүргізу екі тілде жүргізіледі. В Казахстане делопроизводство ведется на двух языках.  Қазақ тілі – мемлекеттік тіл. Казахский язык- государственный язык. Орыс тілі – ресми тіл. Русский язык- официальный язык.

2 Қазақстан Республикасының мерекелері – праздники Республики Казахстан

  •  Қазақстан Республикасының мерекелері немен бекітілген?
    •  Қазақстан Республикасының мерекелері Заңымен бекітілген. Праздники Республики Казахстан утверждены Законом.
    •  Қазақстан Республикасының мерекелерін атап өт.
    •   Қазақстанда көп жақсы мейрамдар бар. Есть много хороших праздников. Олар – 16, 17 желтоқсан -Тәуелсіздік күні,  21, 22, 23 наурыз  -  Наурыз мейрамы, 30 қазан -  Конституция күні.
    •  Осы мейрамдарды біздің қазақстандықтар не істейді?
    •  Осы мейрамдарды біздің қазақстандықтар тойлайды және жақсы көреді. Эти праздники наши казахстанцы празднуют и любят.

3   Құрмалас сөйлем (сложное предложение)

Екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін сөйлем құрмалас сөйлем деп аталады.

Құрмалас сөйлем құрамына қарай үш түрлі болады: салалас, сабақтас, аралас (смешанный)

Сложным называется предложение, которое состоит из двух или нескольких простых предложений, объединенных в одно целое по смыслу и интонационно.

№10 билет

1 . Қ Қамзин, Катаев (найти материал)

Ұлттық ойындар. Диалог.

  •  Қазақтың қандай ұлттық ойындарын білесің?
    •  Қазақтың ұлттық ойындары: ақ сүйек, алтыбақан, қыз қуу, бәйге, көкпар, жамбы ату т.б.
    •  Қандай ұлттық ойын туралы айтқың келеді?
    •  Алтыбақан туралы.
    •  Ол қандай ойын?
    •  Бұл – қазақтағы даңқты, ұлттық ойын.
    •  Алтыбақан қайда болады?
    •  Алтыбақан той-думанда болады.
    •  Алтыбақанға кімдер жиналады?
    •  Оған жастар жиналады.
    •  Алтыбақанға жастар қалай келеді?
    •  Алтыбақанға жастар әдемі киініп келеді.

3 Фонетика тілдің дыбыстық жағын зерттейтін тіл білімінің саласы. Фонетика дыбыстардың жасалым, айтылым, және естілім белгілерін зерттейді.

Фонетикалық талдау (фонетический разбор)

№11 билет

         Қалихан Бекхожин – ақын, Халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Ұлы Отан соғысының ардагері. Алғашқы лирикалық шығармаларында өз замандастарының – жастардың жарқын өмірін жырлады. «Александр Невский», (1941), «Жиырма сегіз» 1942 атты патриоттық дастандарын жазды. Бекхожин аударма саласында А.С. Пушкин, А.М. Горький тағы басқа классиктер шығармаларын қазақ тіліне аударған. Халықтар достығы орденімен және медальдармен марапатталған.

2.Қазақ әншілері-диалог

- Қазақ елін әнімен басқа елдерге танытқан қандай қазақ әншілерін білесің? 

- Күләш Бәйсейітова, Әміре Қашаубаев.

- Парижде өнер көрсеткен тұңғыш әншісі туралы әңгімеле.

- Әміре Қашаубаев.1888-1934 Ә.Қ қазақтын атақты әншісі.1925 Парижде дүниежүзілік көрмеде қойылған этнографиялық концертке қатысты. Онда ол “Ағаш аяқ”,”Жалғыз арша” сияқты қазақтың халық әндерін орындап, күміс медальға ие болған. Ә.Германияға Франкфурт қаласында өткен дүниежүзілік музыкалық көрмеге қатысып, көпшілік назарын аударады.1933-1934 жылдары опера және балет театрында қызмет етті.Алматыда №1 музыкалық мектеп Әміре есімен аталады.

- Қазақ опера өнерінің салушы кім? Ол туралы не білесін?

- Күләш Байсейітова.1912-1957 К.Б қазақ опера өнерінің негізін салушы, халық әртісі.Ол Алматыда туып өскен. К.Б ”Қыз Жібек”, Ер Тарғын, Біржан-Сара,”Абай”,”Евгений Онегин” операларында басты рольдерді ойнады. Алматыда К.Б.атындағы музыкалық мектеп- интернаты бар.

3 Өтініш жазу

Өтініш жазу

№ 1 лицей-мектебінің директоры

                                                                                                     Г. И. Абишеваға

                                                                                                          9 сынып оқушысы

                                                                                             Д.Шумковадан

Өтініш

Мені  2010-2011 оқу жылы би тобына жазуыңызды сұраймын. Мен осы би тобына  2006 жылдан бастап қатысып жүрмін.

                                             Күні                                                                                  қолы

№12 билет

Ұлттық музыка туралы.  Музыканы зерттеу

          Музыканы зерттеу жөніндегі теория Қазақстанда  орта ғасырда дамыды. Теория  исследования музыки в Казахстане  родилась в средние века.  Музыканы зерттеушілірдің ірі өкілдері Әбу Насыр әл Фараби, Әбу Әли  ибн  Сина болды. Крупные исследователи музыки были Әбу Насыр әл Фараби, Әбу ибн Сина.

         Ресейде ән өнерін зерттеу 17 ғасырда басталып, 18-19 ғасырда кең өріс алды. В России  исследования  песен начались в  17 веке  и стало широко развиваться в 18 - 19 – веках.  19 ғасырдың  аяғында, 20 ғасырдың басында әр түрлі халықтардың /Украин, грузин, армян музыкалық фольклорлары зерттеле бастады. В  конце 19 и начале 20 века начались исследования фольклорных песен разных народов /Украины, Грузии, Армении и т. д./.

                 

2. Ұлттық киімдер

  •  -Қазақтың ұлттық киімдері неше түрге бөлінеді?
    •  -Бір киер киім, күнделікті және жұмыс киім. Мұндай киімдер сәндеп тігіліп, жаға, жеңдерін әшекейлеп кестелеген.
    •  -Олар қандай киімдер?
    •  -Олар ашық түсті көйлек, қамзол,шапан, аң терісінен тігілген ішіктер мен үкілі тақия, сәукеле, бөрік сияқты көрнекті киімдер.
    •  -Күнделікті киетін киім туралы не білесін?
    •   -Шекпен тоқымасы, кенеп, сәтен, қой терісі сияқты қарапайым материялдан тігіледі.
    •  -Қыз-келіншектер киімін ата.
    •  -Қынамалы қамзол(көйлек сыртынан киеді), бүрмелі көйлек, сәукеле, үкілі тақия, кимешек, қималы шапан, ақ жаулық.
    •  - Қыз-келіншектер қандай зергерлік бұйымдар тағады?
    •  -Қолына сақина, жүзік, білезік, мойнынаалқа, құлағына сырға, шашына шолпы киеді.
    •  -Ерлер киімін атап бер.
    •  -Көкірекше, шапан, шалбар, бөрік, бешпент, жейде, айыр қалпақ, тоң, ішік, саптама етік, мәсі, кебіс.

3. Құрмалас сөйлем (сложное предложение)

Екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін сөйлем құрмалас сөйлем деп аталады.

Құрмалас сөйлем құрамына қарай үш түрлі болады: салалас, сабақтас, аралас (смешанный)

Сложным называется предложение, которое состоит из двух или нескольких простых предложений, объединенных в одно целое по смыслу и интонационно.

 

Құрамындағы жай сөйлемдерінің баяндауыштары тиянақты болып, өзара тең дәрежеде байланысқан құрмалас сөйлемнің түрі салалас құрмалас сөйлем деп аталады.

Сложносочиненные предложения состоят из двух и более простых предложений, равноправных по смыслу и соединенных сочинительными союзами.

Жалғаулықты салалас құрмалас сөйлем

Жалғаулықтар. Союзы

Эквиваленты союзов

Мысалдар

Примеры

Ыңғайлас.

Соединительные

Да, де

Та, те

Және

сондықтан

И  , поэтому

Мұғалім сабакқа келмеді, сондықтан біз үйге кеттік.

Учитель не пришел на урок, поэтому мы пошли домой.

Қарсылықты

Противительные

Бірақ

Алайда

Сонда да

Сөйтсе де

Сөйткенмен

Но, однако, все-таки, все же

Мұғалім сабакқа келмеді, бірақ біз үйге кетпедік.

Учитель не пришел на урок,однако мы не пошли на домой.

Талғаулы

Разделительные:

әлде,

 немесе,

 болмаса

не

Либо, то

Бүгін жиналысқа не Бесен барады, не Сисен барады.

На собрание пойдет либо Бесен,либо Сисен.

Сабақтас құрмалас сөйлем. /Сложноподчиненные предложения/

Құрамындағы жай сөйлемдерінің алғашқысы тиянақсыз болып, соңғысына бағына байланысқан құрмалас сөйлемнің түрі сабақтас құрмалас сөйлем деп аталады.

     Бағыныңқы сөйлем басыңқы сөйлемдегі істің шарты болып келетін сабақтасты шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді.

    Басыңқыдағы іске бағыныңқыда айтылған іс немесе бағыныңқыдағы іске басыңқыдағы іс қарсы қойыла айтылған сабақтасты қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді.

     Бағыныңқысы басыңқыдағы істің мезгілін білдіретін сабақтасты мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем. Сказуемое придаточного предложения времени выражается:

  1.  причастием прошедшего времени с суффиксами –ған\ген, -қан\кен в форме дательного и местного падежей с послелогами дейін, кейін, шейін, бері

      2.     причастием прошедшего времени

      Бағыныңқысы басыңқыда айтылған ойдың себебін білдіретін сабақтасты себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді.

     Бағыныңқысы басыңқыдағы істің мақсатын білдіретін сабақтасты мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді.

     Бағыныңқысы басыңқыдағы істің амалын қалай орындалғанын білдіретін сабақтасты қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем дейді

13  Билет

Қаныш Сәтбаев

Қаныш Сәтбаев – аса көрнекті ғалым және қоғам қайраткері. Ол алғашқы академик. Бала кезінен алғыр, зерек болған Қаныш Павлодар қаласындағы екі сыныптық училищесің, Семейдегі семинариясын оқуын жақсы оқиды. Он тоғыз жасында-ақ мұғалімдер курсында сабақ берді және өзінің туған Баянауыл ауданында халық соты болды. Ал жиырма жасында Томск технологиялық институтының геология факультетіне оқуға түсті. ҚС. Қарасақбай мен Жезқазғандағы мыс кенін, Екібастұз көмірін ашты. Ол Қазақстанның кең қорларын картасын жасады. Қ.С.-640-тан астам ғылыми еңбектін авторы. Қ.Сәтбаевтың құрметіне жаңа минерал-“Сәтбаев”деп аталады.Дүниежүзілік ЮНЕСКО ұйымына орай 1999 жылды “Сәтбаев жылы”деп жариалады.Қаныш Сәтбаев Баянауыл жерінен шыққан атақты жерлесіміз.

2.Рәміздер.

  •  Рәміз деген нені білдіреді?
    •  Рәміз-белгілі бір идеяны білдіретін белгі,бейне. Рәміз адамға бір пікір,ой туғызады.
    •  Мемлекеттік рәміздерге нелер жатады?
    •  Ту, әнұран, елтаңба.
    •  Біздің Республикамыздың мемлекеттік рәміздері қашан қабылданды?
    •  1992 жылы,6 маусымда 
    •  Қазақстанның туы қай түсті және онда нелер бейнеленген?
    •  Тудың ортасында, көгілдір түс аясында бейбітшіліктің рәмізі-күн бейнеленген. Күннің төменгі жағында бостандықтың рәмізі-қыран бейнеленген. Сол жағында қазақтың дәстүрлі өрнегі бар.
    •  Мемлекеттік елтаңбаның рендік бейнесі қандай және онда нелер бейнеленген?
    •  Көгілдір түс аясында елтаңбаның орта тұсында шанырақ бейнеленген.
    •  Шанырақты айнала күн сәулесідей тарап, уықтар шаншылған. Оны киелі пырақтардың қанаты көмкеріп тұр. Елтаңбаның жоғарғы жағында жұлдыз орналасқан, ал төменгі жағында-Қазақстан деген жазу бар. Елтаңбаның реңдік бейнесі алтын және көгілдір түсті.
    •  Елтаңбаның авторлары кім?
    •  Шота Уәлиханов және Жәнибек Мәлибеков.

3. Выпишите сложные предложения. Подчеркните второстепенные члены предложения.

№14 билет

1. Салт-дәстүрлер туралы.

Ұрпақтан ұрпаққа сақтап жеткізіліп отырған рухани байлығымыз салт-дәстүрлеріміз.

Қазақ халқының салт- дәстүрлері үйлену тойы-қыз таңдау дәстүрі, жаушы жіберу, құда түсү тойы-қыз баланы тәрбиелу дәстүрі; қыз ұзату дәстүрі; жас келінді тәрбиелеу дәстүрі-.Бала тәрбиелеу дәстүрлері; Дәстүрлі жерлеу салты; Қайтыс болған адамның үші, жетісі;қырқы; жүзі; жылы, асын өткізу дәстүрі, жоқтау дәстүрі; қонақ күтү дәстүрі, еттен табақ тарту дәстүрі, Саятшылық дәстүрі т.б.

Сәбимен байланысты салт-дәстурлері.

1.Құрсақ шашу.

2.Жарыс қазан.

3.Шілдехана.

4.Сүйінші.

5.Балаға ат қою.

6.Бесік тойы.

7.Баланы қырқынан шығарту.

8.Тұсаукесер тойы.

9.Тілашар тойы

10.Атқа мінгізу тойы.

11.Сүндет тойы.

12.Тоқым қағар.

Ұлы ғалымдар туралы диалог құрастырыңыз.

  •  Қандай ғалымдарды білесің?
    •  Қаныш Сәтбаев, Шоқан Уәлиханов.
    •  Қай ғалым туралы айтқың келеді?
    •  Атақты  ғалым Шоқан Уәлиханов туралы.
    •  Ол қандай ғылыми еңбектер жасады?
    •  Ол қазақ , қырғыз, ноғайлы әдебиетінің жазба мұраларын , тарихи шежірелерді жинап, олар жөнінде ғылыми талдаулар жасады.
    •  Шоқан нені армандады?
    •  Ол халқының бақытты болуын  арман етті.

3.Сан есім.

Заттың санның, мөлшерін, ретін білдіретін сөздер сан есім деп аталады. Неше, нешеу, нешінші, қанша деген сұрақтарға жауап береді.

Түрлері

Мысалдар

Тұлғасына қарай

Негізгі

Бір,екі,төрт

Туынды

Бірінші, екеу,елудей

Құрамына қарай

Дара

Бір, екі, бес

Күрделі

Он бес, жиырма алты,бір мың алты жүз

Мағынасы-на қарай

Есептік (количественные)

Үш, төрт,бес

Реттік (порядковые)

Бірінші,екінші

Жинақтық (собирательные)

Біреу, екеу бесеу

Топтау (разделительные)

Он-оннан, бес-бестен

Болжалдық (предположительные)

Алпыстай, мыңдап, бірер, жүздеген

Бөлшектік (дробные)

Бестен екі, екі бүтін оннан бес

№15 билет

1.Астана

           Астана қоныс тепкен мекеннің негізі 1830 жылы қаланған.Астана-Қазақстанның астанасы және Ақмола облысынның орталығы. Бұл жер Сәкен Сейфуллин мен Мағжан Жұмабаевтардың тұған мекені. 1832-1961 жылдар аралығында қала Ақмола қаласы болып аталды, ал КСРО-да тың және тыңайған жерлерді көтергенде, Целиноград қаласы болып өзгертілді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, астанасы көшіру шешімі қабылданды. Сөйтіп Қазақстанда жаңа астана пайда болды.Қаланың аты жаңаша - Астана  деп аталды. Астанада тоқыма, жеңіл және баспа өнер кәсібі өте жақсы дамыған. Көптеген университеттер, институттар, колледжер бар. Астана Қазақстанның саяси өмірінің орталығы. Мұнда Президент, Парламент және Үкімет орналасқан. Астана-алып құрылыстар қаласы. Қысқа мерзімнің ішінде мұнда Үкімет ғимараттары, ”Континеталь” қонақ үиі салынып, орталық көшелер қайта жаңаланды. 21 ғасырда Астана әлемдегі ең сұлу, гүлденген астаналардың біріне айналмақ.

  1.  Работа с незнакомым текстом.

  1.  Қыстырма сөз – сөйлемдегі айтушының көз қарасын білдіретін оқшау сөздің бір түрі.

Мағынасына қарай:

  1.  Ой тәртібін білдіреді (біріншіден, екіншіден,алдымен, ақырында, қорыта айтқанда).
  2.  қуаныш, аяушылық, өкінішті білдіреді. (бақытына қарай, амал қанша, өкінішке орай).
  3.  растау, теріске шығару мағынасын білдіреді. (сөз жоқ, әлбетте, шынында, рас, бәсе).
  4.  ойдың кімнен шыққанын білдіреді (меніңше, оның пікірінше, Мейрамның ойынша)
  5.  Күмәнді ойды білдіреді (сірә, мүмкін, бәлкім, кім біледі)

№16 билет

1

1.А.Құнанбаев 1845-1904

А.Қ.- қазақтың көркем жазба әдебиетінің, әдеби тілінің негізін салушы, тұған әдебиетіне өзгеріс әкелген жаңашыл, классик ақын, демократ, қоғам қайраткері, азамат, үлкен моралист, ірі ұлы реалист ақын.Ол-қазақ әдеби-етіндегі жаңа дәуір, өрлеу дәуірінің дана көшбасшысы, Шығыс, әлем әдебиетінің ірі ақыны. Абай көптеген өлеңдер, поэмалар, қара сөздер жазған: табиғат тұралы өлеңдері-«Қыс», «Жазғытұрым», «Жаз», «Күз» және т.б;”өнер, ән, өлең турарлы өлеңдері-«Мен жазбаймын өлеңдері ермек үшін»-;халық тағдыры туралы-«Болыс болды мінекей», «Қалым», «Елім, қазағым» ;поэмалары «Ескендір», «Масғұт». Абай өз шығармаларында болыс-билерді қатты сынға алады. Абай орыстын ұлы ақын-жазушылары Пушкиннің, Лермонтовтің, Л.Н.Толстой мен Крыловтың шығармаларын көп оқып, қазақ тіліңе аударған: «Қанжар», «Жалау», «Қаранғы түнде тау қалғып…» , «Шегіртке мен Құмырсқа», «Есек пен бұлбұл», «Татьянаның хаты», «Онегиннің жауабы», «Ленский сөзінен». Абай-композитор. Онын жиырмадан астам әндері бар: «Көзімнің қарасы», «Айтым сәлем қаламқас».

2. Мамандық.

. - Сен болашақта қандай мамандық иесі болғын келеді?

- Мен болашақта теміржолшы болғым келеді.

 - Қай қалада оқымақсын?

- Мен Новосибирск каласында оқимын.

- Бұл мамандықты неге калап алдың?

- Өйткені бұл мамандық маған ұнайды.

Одағай. (междометия)

Одағай. (междометия) – айтушының көңіл-күйін, әр түрлі сезімін, эмоциясын білдіретін оқшау сөздер. (слова, служащие для передачи различного рода чувств, эмоций, переживаний, слова-сигналы, побуждающие кого-то к действию).

Мағынасына қарай:

  1.  көңіл күй одағайлары (эмоциональные) – алақай, пай-пай, бәрекелді, түу, әттең, қап.
  2.  жекіру одағайлары (императивные) – жә, жетер, әй, тек, тәйт.
  3.  шақыру одағайлары (слова обращения к животным) шөре-шөре, ауқау-ауқау, пүшайт-пүшайт.

Междометия самостоятельно не могут быть членами предложения. Повторяющиеся междометия пишутся через дефис: кә-кә, көс-көс.

№17 билет

         Қазақ шешендік өнерінің ерекшеліктері бар. Біріншіден, қазақ сөздері  қағазда емес, ауызда – халық жанында сақталған. Сөздер ұрпақтан ұрпаққа көшіп өңдеуге көп ұшыраған.

         Екіншіден, шешендердің сөздері бүкіл қазақ еліне таралғандықтан  әр жерде әр түрлі адамның атынан айтылған. Шешендік сөздерді жеке айтқан адамдар болмаған.  Оны  халық өндеп сақтаған. Шешен сөздердің авторы - халық.

 

Қазақстандық спортшылар

Қазақтын атақты балуандары (борцы)

  •  Қандай қазақтын атақты балуандарын білесін?
    •  Балуан Шолақ, Қажымұқан Мұнайтпасов. 
    •  48 алтын , күміс және қола медаль женіп алған балуанның есімі кім? Бұл туралы әңгімеле.
    •   Қажымұқан Мұнайтпасов. Күресті Қажымұқан бала кезінен жақсы көрген.Француз күресінің әдіс-тәсілдерін орыс палуаны Иван Поддубный мен бірге Петербургта Иван Левидовтан үйренді.  Ол күллі Еуропа мен Азияны шарлап шыққан Африкада да болған.
    •   Нұрмағамбет Баймырзаұлының халық қойған аты және ол туралы не білесін?
    •  Балуан Шолақ - қазақтың әнші-ақыны,әрі халық сазгері, өнерпаз, спортшы, жығылуды білмеген балуан..
    •  Қай қалада Балуан Шолақ атындағы  спорт сарайы бар?
    •  Алматыда.
    •  Тұнғыш олимпиада чемпионы болған кім?
    •  Жақсылық Үшкемпіров
    •  Дәулет Тұрлыханов кім және ол қазір қандай қызмет атқарады?
    •  Боксшысы, спорт-министрі, Сеул олимпиадасының күміс жүлдегері
    •  Қазіргі қандай атақты спортшыларды білесін?
    •  О. Шишигина, Д. Бяков, Бекзат Саттарханов, Марат Жыланбаев

18 билет

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы (1858 – 1931) ақын, жазушы, философ, ауыз әдебиеті мұраларын жинаушы. 1870 жылдары Бұхара медресесінде оқыған. Мұса Шорманов өзі оған «Мәшһүр» (арабша - әйгілі, даңқты деген атауды қосақтап берген болатын. Қазақтың көптеген дастандарын, тарихи жырларын, айтыстарын, шежірелерін жинаполарды хатқа түсірді. Павлодар облысы Баянауыл ауданының Ескелді елді мекенінде жерленген. Республикадағы ең үлкен Павлодар қаласындағы бас мешітке Мәшһүр Жүсіп есімі берілді.

2. Қазақстаннңң табиғаты.

- Қазақстанның барлық территориясы үшін ортақ сипаттама қандай?

- Қазақстан жері-ұлан байтақ,5 Франция,он бес Бельгия жеріндей жер көлемі 2756000 шаршы км. Барлық территория ортақ сипатттама-ол жердің қуандығы мен континеттальдығы. 

- Қазақстан жерінің неше пайызын шөлт және шөлейт аймақтар, таулы жер алып жатыр?

  •  50%-шөлт,  шөлейт; таулы жер-10%. 
    •  Су қоры туралы не айта аласын?
    •  Қазақстан жерінде Балқаш, Алакөл, Зайсан, Теңіз, Марқакөл, Шалқар, Қорғалжын сияқты ірі көлдер бар. Жерімізде Ертіс, Есіл, Сырдария, Іле,Тобыл сияқты ірі өзендер ағады. 
    •  Қазақстанның жануарлар мен өсімдіктер дүниесі қандай?
    •  Қазақстанда 158 түрлі сүт-қоректілер,458 түрлі құстар,150 түрлі балықтар, көптеген жануар-әндемиктер кездеседі. Қ-ның-өсімдік құрамы-өсімдіктері бай. Ғалымдардың айтуынша Қ-да 5 мыңдай өсімдік түрі бар. 
    •  Қазақстанда неше қорық бар?
    •  Қ-да 7 мемлекеттік қорық бар.
    •  Қазақстанның кең жерінде шипагерлік орындар көп.
    •  Сарыағаш,Алмаарасан,.Бұл шипалы емдейтін орындар.Жаңақорған,Мойылды шипалы балышықпен емдейді. 
    •  Қазақстанның жер қойнауында қандай пайдалы қазбалар бар
    •  Қ-ның жер қойнауы өте бай. Жерімізде Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесіндегі элементтердің бәрі де бар. 
    •  Өндірістің дамуына байланысты кейбір жан-жануарлар мен өсімдіктер азайып барады. Біздің мақсатымыз-сонымен байланысты.
    •   Біздің мақсатымыз: Қазақстан табиғатын ұрпақтарға сақтау, өндірістің зияндығын азайту - Біздің денсаулық үшін мақсатымыз: Қазақстан табиғатын ұрпақтарға сақтау, өндірістің зияндығын азайту - Біздің денсаулық үшін.

3.          Фразеологиялық тіркестер - тұрақты сөз тіркестері –это устойчивое сочетание слов. Лексическое значение имеет весь фразеологизм в целом.

       Мысалы: тісі тісіне тимеу (зуб на зуб не попадает). Түймедейді түйедей қылу (делать из мухи слона)

Фразеологиялық тіркес бір сөзге синоним болуы мүмкін. Фразеологический оборот может быть синонимом к слову:

су жүрек – қорқақ (трусливый)

қой аузынан шөп алмас – жуас (смирный.)

  1.  Алаштың азаматы – в значении «казах».
  2.  Алты алаштың баласы – в значении весь казахский народ.
  3.  Ата жау/ ата дұшпан – букв. Враг предков, кровный враг.
  4.  Ата заманнан (бері) – с дедовских времен.
  5.  Бел баласы – родное дитя
  6.  Жамағайын – дальний родственник
  7.  Жат бауыр – чужеродный, чужак
  8.  Қарға тамырлы қазақ – связанные узами родственных отношений.
  9.  Оң жақта отыру – родительский дом для девушки, не замужем
  10.  Сүйек жаңғырту – обновлять кости, укрепление родственных уз между старыми сватами через новое сватовство.
  11.  Сүйек шатыс – переплетение костей. Родственные связи.
  12.  Жеті атасын білген ұл жеті жұрттың қамын жер, өзін ғана білген ұл құлағы мен жағын жер.

№19 билет

1. Абылайхан.

Абылайхан қаһарман, батыл қолбасшы, шебер ұйымдастырушы, дарынды, ақылды да айлалы елші болған. Абылайхан қазақ халқының тарихында маңызды үлес қосқан. Абылайхан қазақтың ақылдысы мен батырын маңайында жинаған: үш жүзді біріктірген. Қазақ халқынын тәуелсіздігі, дербестігі үшін өмірін сарп еткен. Абылайхан-жоңғар шапқыншыларына ойсырата соққы беру күресін шеберлікпен ұйымдастырған адам.Сыртқы байланыс жұмысын жүргізгенде де, сол кездегі жоңғар мен орыс патшасы арасында болған күрделі қарым-қатынастардын шешіліп дұрыс тауып елшілік саясат қолданады, сол шаралар арқылы халқының дамуына жағдай жасайды. 18 ғасырдың қырқыншы жылдарында жоңғарларды жеңді. Қазақ елінің танылуы жерінің  тұтастықталуы-дана қайраткер Абылайхан, қолбасшылар: Қабанбай, Бөгенбай,Райымбет т.б.батырлар ұлдардың арқасы. Бұлардың есімдер қазақ халқының жүрегінде сақталады

Қазақ өнері.

- Қазақ жеріндегі “ең көне өнер шығармашылығы”деп нені айтамыз?

- қазақ жеріндегі ең көне өнер шығармашылығы деп-Қаратау тау шатқалдарында салынған жануарлар суретін айтуға болады.

- Біздің дәуірімізге дейінгі ғасырда жерлеген сақтын жас әскери адамы қай жерде табылған?

- Есік қорғаны-обасы.

- Декоративтік қол өнері туындыларына жататын өте әдемі ою-өрнектеліп, балшықтан жасалған ыдыстар қайда табылған? 

- Декоративтік қол өнері туындыларына Отырарды өте әдемі ою-өрнектеп,балшықтан жасалған ыдыстары жатады.

- Киіз үйдің негізгі сәні нелер болған? 

- Киіз үйдің негізгі сәні ою-өрнекпен тамаша өрнектелген текеметтер болған.  

- Қандай орыс сүретшісі 50 жыл бойы Қ-да тұрып,өзінің бар өнерінін оның жері мен адамдарына арналған?

- Н.Г.Хлудов. Орыс суретшісі Николай Хлудов (1850-1935) Одессанын көркем сурет мектебін бітірген соң 50 жыл Қазақстанда тұрып өзінің бар өнерін оның жері мен адамдарына арнаған. Оның жұмыстарының ішінде атақты “Киіз үйде”, “Көш” шығармалары бар.

- Қ-ның тұнғыш кәсіп сүретшісінін аты кім?

- Оның қандай шығармаларын білесін?  Қ-ның тұңғыш кәсіп сүретшісі Әбілхан Қастеев (1904-1973) болды. Оның шығармашылығы сан қырлылығымен ерекшеленеді. Ол тарихи тақырыпта да кескіндеменін әр турлі жанрында да портреттер мен пейзаждар жасады.

Етістіктің болымсыз түрі.

 (Болымсыз етістік) Отрицательная форма глагола

Етістіктің болымсыз түрі ... жұрнақтар арқылы жасалады.

-ба, /-бе

-ма, /-ме

-па, / -пе

 

Үнді м, н, ң;

ұяң з, ж

дыбыстардан кейін жазылады.

Дауысты, үнді

р, у, л, й

дыбыстардан кейін жазылады.

Қатаң, 

Ұяң б, в, г, д

дыбыстардан кейін жазылады.

Мысалы : бар-ма, кел-ме, жазба, көн-бе, жап-па.

№ 20 билет

1

       Шоқан Уәлиханов 1835 жылы қараша айында қазіргі Қостанай облысының Құсмұрын бекетінде дүниеге келген. Жасында ауыл мектебінен мұсылманша хат таныған. Ол кейін Омбыдағы кадет корпусында оқиды. Онда әскери сабақтарға қоса жалпы және Ресей географиясы мен тарихы, батыс философиясы, физика негіздері, шетел тілдері оқытылған. Шоқан үздік оқыды.

        Шоқан қазақ тарихын зерттеуге ерекше ден қойды.

        Ш. Уәлихановтың ең қызық шығармаларының бірі қазақтың ескі дінінің тарихына арналды.

        1864 жылы наурыз айында Шоқан генерал Черняевтің шақыруымен Әулиеатаға келеді. Содан Верный қаласында, кейінірек Тезек төренің ауылына барып тоқтайды. Сонда үйленіп, тұрып қалады. Сөйтіп жүргенде, ескі өкпе ауруы қайта қозып, Шоқан 1865 жылдың сәуір айында қайтыс болады. Оның сүйегі Алтын Емел тауынң бауырындағы Көшен-Тоған деген жерге қойылады.

2 вопрос

Произведение Абая наизусть.

Жаз.

Жаздыгүн шілде болғанда,

Көкорай шалғын, бәйшешек

Ұзарып өсіп толғанда;

Күркіреп жатқан өзенге

Көшіп ауыл қонғанда;

Шұрқырап жатқан жылқының,

Шалғынған жоны қылтылдап,

Ат, айғырлар, биелер

Бүйірі шығып, ыңқылдап,

Суда тұрып шыбындап...

Арасында құлын, тай

Айнала шауып бұлтылдап.

                         (Абай.)

3. Лексический разбор слова.

   Домбыра

  1.  Бұл сөз бір құрамнан тұр: домбыра
  2.  Тұлғасына қарай – домбыра – негізгі түбір. Себебі, сөздің ары қарай бөлшектенбейтін, мағына беретін негізгі бөлігі.
  3.  Құрылысына қарай – дара. Себебі, бір ғана негізгі түбірден тұр.
  4.  Сөзде бір лексикалық, екі грамматикалық мағына бар.
  5.  Лексикалық мағынасы – музыкалық аспаптың бір түріне берілген атау.

Бірінші грамматикалық мағынасы – лексикалық мағынаның жалпылауынан жасалған жалпы грамматикалық мағына – зат есім.

Екінші грамматикалық мағынасы – атау септігінің нөлдік тұлғасы арқылы берілген категориялық-грамматикалық мағына – атауыштық мағына.

  1.  Домбыра – не? Деген сұраққа жауап береді. Ендеше, бұл – зат есім. Зат есім дегеніміз – кім? не? кімдер? нелер? т.б сұрақтарға жауап беріп, заттың, нәрсенің атын білдіретін сөз табы.
  2.  Мағынасына қарай:

а) Жалпы. Себебі, біркелкі заттардың жалпылай аталуы.

ә) Жансыз. Себебі, тіршілік иесі емес.

б) Деректі. Себебі, көзбен көріп, қолмен ұстап, тануға боларлық зат атауы.

в) Нақты. Себебі, деректі болған нәрсе нақты болады.

№21 билет

1 Сүйінбай Аронұлы 1815 жылы қазіргі Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарақыстақ деген жерінде туған. Сүйінбай - ең алдымен айтыстың асқан шебері, ешкімге жүлде бермеген ақын. Сүйінбай өлеңдерінің негізгі діні - адамгершілік асыл қасиеттер.

2

Кең – байтақ туған өлкем.

Баянауыл.

- Баянауыл  қайда орналасқан?

- Ол Ертістің сол жақ жағалауында орналасқан Павлодар облысының ең ірі ауданы.

- Баянауыл нелерімен көрікті?

- Баянауыл көгілдір таулары, мөлдір көлдерімен көрікті.

- Баянауылдың қандай көлдерін білесіздер?

- Сабындыкөл, Жасыбай, Торайғыр.

- Үкіметтің шешімі бойынша Баянауыл ауданының аймағы не болып жарияланды?

- Баянауыл ауданының аймағы қорық болып жарияланды.

- Сіз Баянауылда болдыңыз ба?

- Иә, біз Баянауылда жыл сайын жазда демаламыз.

Мінездеме

       Белоусова Анна Олеговна, 1995 жылы 23 наурызда, Павлодар облысы Екібастұз қаласында туды. Ұлты – орыс, білімі 9 сынып, Қазақстан Республикасының азаматшасы.

Ол № 13 – ші орта орыс мектебінде 9-шы сыныпта оқиды.

Ол беделді талантты, жақсы биші, адал дос.

№22 билет

1

      Қазақтар бұрын музыкалық дыбыстарды есту арақылы қабылдап, солай үйреніп, солай орындаған.  Осы күнгідей олардың ішінде музыкалық сауаты болмады. Осыған қарамастан  талантты адамдар осыны терең

түсінген және жақсы ән де шығарған.  Белгілі музыка зерттеушісі Александр Затаевич  ел ішінен бір өзі  екі мыңнан астам  ән- күйлер  жинаған. Бүгінгі  күні музыканы   музыкалық  дыбыстарын  қолдана отырып  жазады.

      Әрбір әннің есері өте жоғары. Ән – халық үні, оның шындығы, ойы мен сезімі.  Осы заманның әндері  мағынасы терең, тартымды.  “Өлең айтсаң жаныңды жеп айтасын”, -  дейді халық.

Жамбыл Жабаевттың бір өлеңін жатқа айту.

Ленинградтық, өренім.

Бүгін Жамбыл тыңдаса,

Естиді жау келгенін;

Есігіңе таласып,

Сызыпты обыр өңменін;

Естерінен адасып,

Жолына үйіп өлгенін,

Жеті басты жалмауыз,

Жайыпты қан шеңгелін

Дегеніне жетпес ол,

Қақпа алдында қаңсырар,

Келген шығар айдап сор,

Жылан  басы жаншылар,

Жау түнегі аршылар.

Тағы сайрар бұлбұлдар,

Тағы жайнар жұлдыздар,

Масайрасар ұл қыздар!

                        (Жамбыл)

3.Есімдік.

Есім сөздерді (зат есім, сын есім, сан есім) ауыстырып солардың орнына жүретін сөздер есімдіктер деп аталады

Есімдік употребляется в речи в качестве заменителей слов-названий (за искл. я и ты)

Түрлері (типы)

Мысалдар (примеры)

1.Тұлғасына қарай  (по способу образования)

1.Негізгі (непроизводные)

Мен, сен, не, кім

2.Туынды (производные)

Біреу (кто-то),

мынау(это), қандай(какой),

барлық (все)

2.Құрамына қарай (по составу)

1.Дара (простые)

Ол, анау,

Сонау (тот,та),

қанша (сколько)

2.Күрделі (сложные)

Бірнеше (несколько),
ешкім
 (никто),

Кейбіреу (некто)

3.Мағынасына қарай (по значению)

1.Жіктеу (личные)

Мен, сен, сіз,

ол, біз, біздер

2.Сілтеу (указательные)

Бұл, осы, мына,
мынау
 (это,этот,эта),

сол,ана,анау

3.Сұрау (вопросительные)

Кім,не,

неше,қай,

қандай,қалай

4.Өздік (возвратные)

өз,өзім,өзін

5.Белгісіздік (неопределенные)

Біреу, кей, кейбір, бірдене

6.Болымсыздық (отрицательные)

Ешкім, ешбір, ештеме, ешнәрсе

7.Жалпылау (определительные)

Бәрі, барлық, бүкіл

№23 билет

1

     Мұзафар Әлімбаев – ақын, публицист, әдебиет зерттеушісі, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы. Ұлы Отан соғысының ардагері. Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Әлімбаев дүние жүзіндегі 70 елдің мақал-мәтелін жинап, оларды ана тілімізге аударды («666 мақал мен мәтел»). Ол А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов тағы басқалардың шығармаларын қазақ тіліне аударды. 2 – дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған.

2 Работа с незнакомым текстом.

3. Сөйлем мүшелері – сөйлем ішінде басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түсіп белгілі сұрақтарға жауап беретін мағыналы сөздер.

Бастауыш пен баяндауыш сөйлемнің тұрлаулы мүшесі.

      

Член предложения.

Сөйлем мүшесі.

Его место в предложении.

Сөйлемдегі орны.

Вопросы

Сұрақтары

Подлежащее

Бастауыш  - сөйлемде айтылған қимыл әрекеттің иесін білдіреді.

Обычно в начале предложения

Сөйлемнің басында.

Кім? Не? Кто? Что? Кімі? Несі?

Нешеуі? Қаншасы?

Сказуемое.

Баяндауыш – бастауыштың іс-әрекетін, қимылын,жай-күйін, оқиғаның болған шағын білдіреді.

В конце предложения

Сөйлемнің соңында

Не істеп отыр? Не істейді? Не істеді? – Что делает? Қайтеді? Что возможно сделает? Что сделал?

Дополнение

Толықтауыш – сөйлемде бір мүшені заттық мағына жағынан толықтырып тұратын мүше.

В большинстве случаев перед сказуемым.

Көбінесе баяндауыштың алдында.

Кімге? Неге? Кому? Чему? Кімді? Нені? Кого? Что? Кімнен? Неден? От кого? От чего? Кімде? Неде? У кого? У чего? Кіммен? Немен? С кем? С чем?

Определение

Анықтауыш – сөйлемде затты, нәрсені сын-сапалық, сан-мөлшерлік, меншіктілік жағынан анықтап тұратын тұрлаусыз мүше.

Перед определяемым словом

Анықталатын сөздің алдында.

Қай? Қандай? Қайсы? Кімнің? Ненің? Какой? Который? Чей?

Обстоятельство.

Пысықтауыш – сөйлемде қимыл-әректтің жай-күйін, мезгілін, мекенін білдіретін тұрлаусыз мүше.

Сөйлемнің басында, ортасында. Баяндауыштың алдында

Қашан? Қашаннан? Когда? С какого времени?

Неше? Сколько? Қайда? Где? Қайдан? Откуда? Неге? Почему? Не себепті? По какой причине? Не  үшін? Для чего?

Қалай?

Біз кеше Астанадан жаңа машина сатып алдық.

№24 билет

Павлодар облысы.

     Павлодар – 1740 жылы салынған Коряков бекінісі, мұны жергілікті қазақтар соңғы кезге дейін “Кереку” деп атады.

      Павлодарда ол кезде ауылшаруашылық шикізаттарын өндейтін бірнеше кіші –гірім өнеркәсіп орындары ғана болған.

      Павлодарда қазір ет және сүт комбинаты, алюминий,электролиз, химия зауыттары, нан, автомобиль жөндеу , көптеген жергілікті кәсіпорындары жұмыс істейді.

Қазақ батырлар туралы әнгіміле.

- Ел бірлігі мен бостандығы үшін күрескен батырлар?

- Қабанбай, Бөгембай, Райымбек, Өтеген, Тайлақ, Олжабай, Малайсары, Еспенбет, Жәнибек, Жасыбай.

- Бөгенбай батыр туралы не білесін?

- Бөгенбай батыр-18 ғасырдағы қазақ батырларының жасы үлкен ақсақалы.Бөгенбай 1680 жылы Бөген өзенінің жағасында дүниеге келді.Бөгенбай әулеті-батырлар әулеті.Ол-Ақша батырдың баласы. Ол өз өмірінің 64 жылын жаугершілікте өткізген.Бөгенбай Қабанбай батырдан 11 жас үлкен. Бөгенбай батыр 18 ғасырдың алпысыншы жылдары қайтыс болған.

- Қабанбай батырдың шын аты қалай? Ол туралы не айта аласын?

- Қабанбай батырдың шын аты - Ерасыл. Қабанбай батыр-халық батыры.Ол жоңғарларға қарсы күресті.Қабанбай батыр көптеген шайқастарға қатысты. Қазақ әскерінің қолбасшысы Қабанбай соғыс тәсілдерін өте жақсы білген. Қабанбай әулетімен батыр болған. Оның әкесі-Қожақұл-Хиуа хандығына қарсы соғысқан қолбасшылардың бірі Қабанбайдың қызы Назым үлкен соғыстарда қол бастап, жауға қарсы күрескен Қабанбайдың жұбайы Ғауһар да жаумен бетпе-бет алысқан батыр болыпты.

- Павлодар өңірінен шыққан батыр жерлесіміз?

- Жасыбай батыр.

- Кеңес Одағының батыры атағына ие болған қазақ батырларын атап өт.

- Талғат Бигельдинов, Бауржан Момыш-ұлы, 28 панфиловшылар, М.Мәметова, Ә.Молдағұлова.

- Павлодарлық Кеңес Одағының батырлары туралы әңгімелеп бер.

- Павлодар облысының 30 шақты жауынгер Совет Одағының батыры деген жоғары атақ алған екен.Олар И.В.Бабин, А.Р.Горобец, А.К.Гелпин, В.АСемейченко, М.К Қайрбайұлы, М.М.Катаев, С.Мүткенов, Қ.Қамзин, Г.П Кравченко,Л.Беда, И.Павлов т.б Совет Одағының батыры.Г.П.Кравченко Совет Одағының батыры атағын екі рет алды.

Сын есім. Туынды сын есім.

 Сын есім – заттың түрі мен түсін, сапасы мен көлемін, салмағын белгісін т.б. білдіретін сөз табы

Имя  прилагательное- часть  речи,  обозначающая  признак  предмета.  Тұлғасына қарай: негізгі - ақ , үлкен, жақсы, әдемі, көк, жаман, туынды– қазіргі, сыртқы, әдепті, тиянақсыз, әдеби, ашық, қызба, сложные – қызыл-ала, ұсақ-түйек, ұзын бойлы, жібек баулы.

Сын есімнің жасалуы. Сын есімдер де басқа сөздер сияқты сөзге жұрнақтар қосылу және сөздердің тіркесуі, қосарлануы арқылы жасалады.сын есім жасайтын жұрнақтар.  

Наиболее  продуктивными  являются  следующие  суффиксы:

.-лы, -лі, -ды, -ді, -ты, -ті

(указывают на отношение одного предмета к другому)

Пайда-лы (полезный),білім-ді (образованный), бақыт-ты (счастливый), үлгі-лі (примерный)

-лық, -лік, -дық, -дік, -тық, -тік

(образуют прилагательные от слов, заимствованных из русского языка)

Қала-лық (городской), қоғам-дық (общественный),

Инженер-лік (инженерный)  

-қы, -кі, -ғы, -гі

(указывают на отношение во времени)

Қыс-қы (зимний), жаз-ғы(летний), көктем-гі (весенний), кеше-гі (вчерашний)

-сыз, -сіз

(отрицательные прилагательные)

Ақыл-сыз (глупый), білім-сіз (глупый), тұз-сыз (несоленый)

.-дай, -дей, -тай, -тей

(указывают на качество предмета относительно другого предмета)

Бала-дай “как ребенок”, сүт-тей “как молоко”, тау-дай “как гора”

№25 билет

1     С. Торайғыров.

2.     Менің қалам

    -Сенің туып өскен қалаң? 

    - Менің туып өскен қалам Екібастұз.

- Ол қандай қала?

- Ол кішкентай, әдемі, таза қала.

- Қалада қандай үлкен кәсіпорындар бар?

- Олар: МАС-1, МАС-2, разрездер, нан, сүт, шұжық зауыттары.

- Жоғары және орта оқу орындары бар ма?

- Иә, бар.

- Олар қандай оқу орындары?

- Олар: ЕИТИ, Полетихникалық колледжі және т.б.

- Мәдениет орталығы бар ма?

- Иә, бар. Ол «Өнер», «Қайнар», « Ата-Мұра», «Достық үйі».

- Қандай сауды орталықтары бар?

- «Макси мол», «Болашақ», «Гамма», «Астра» және т.б.

3

Үстеу – сөздер қимыл, іс-әрекеттің (етістіктің) әр түрлі сындық, бейнелік, мекендік, мезгілдік, шарттық, мөлшерлік күй –жайларын көрсетіп тұрады.

Түрлері (типы)

Мысалдар (примеры)

1.Тұлғасына қарай  (по способу образования)

1.Негізгі (непроизводные)

кейін (потом) , жоғары (высоко), төмен (низко).

2.Туынды (производные)

Сөз тудырушы жұрнақтар арқылы (с помощью суффиксов):

      -ша, -ше:  қазақша (по-казахски), немісше (по-немецки)

      -лай, -лей: ақшалай (деньгами), тікелей (впрямую)

      -дай, -дей:  жаздай (все лето), күздей (всю осень)

      -тай, -тей:  қыстай (всю зиму), теректей (как тополь)

      -шалық: соншалық (настолько, слишком)

      -шама: мұншама (столько)

      -ын, ін: астыртын (тайно), үстіртін (поверхностно)

Септік жалғаулар арқылы  (с помощью падежных окончаний)

      -да,-де; жазда(летом), күзде (осенью)

      -қа, -ке; артқа(назад), ішке (внутрь)

      -ға, -ге; жоғарыға(вверх), төменге(вниз)

      -на, не; айына (в месяц), күніне (в день)

      -нан, -нен; қырынан(с краю), етбетінен(навзничь)

      -дан, -ден; лажсыздан(безысходно)

      -тан, -тен; кенеттен(вдруг, неожиданно)

      -мен; шынымен (и вправду)

2.Құрамына қарай (по составу)

1.Дара (простые)

кеше (вчера), бүгін (сегодня), таңертең (утром), бұрын (давно), кешке (вечером).

2.Күрделі (сложные)

күні-түні (днем и ночью), бір-бірден, аз-аздан, көп-көптен

3.Мағынасына қарай (по значению)

1. мезгіл үстеу (наречия времени). Сұрақтары: қашан? (когда?), қашаннан бері? (с каких пор?).

кеше (вчера), бүгін (сегодня), таңертең (утром), бұрын (давно), күні-түні (днем и ночью), кешке (вечером).

2. мекен үстеу (наречия места) қайда (где, куда), қайдан (откуда)

алда (впереди), алға (вперед), алыста (далеко), жақын (близко), қаладан (из города), оңға (направо), солға (налево).

3. мөлшер үстеу (наречия меры) Сұрақтары: қанша (сколько?) қаншама

(на сколько?), қаншалық

(в какой степени?)

сонша (столько), әжептеуір (приличный, достаточный), азғантай (мало), қыруар (множество), бірталай (несколько).

4. бейнелік үстеу (наречия образа действия) Сұрақтары: қалай? (как?), қалайша (каким образом?).

тез, қолма-қол (быстро), жақсы (хорошо), әрең-әрең (еле-еле), қазақша (по-казахски), емін-еркін (свободно), бетпе-бет (лицом к лицу), дәл (в точку).

5. күшейткіш үстеулер (наречия степени), Сұрақтары: қалай? (как?), қандай? (какой).

ең (самый), аса (сверх), тым, өте (очень), тіпті (весьма), әбден (вполне), нағыз (настоящий), дәл (точно), мүлде (совсем).

6. мақсат-себеп үстеуі (наречия цели и причины) Сұрақтары: неге? (зачем), неліктен (почему, из-за чего?)

әдейі (специально), бекерге (понапрасну), босқа (напрасно), амалсыздан, лажсыздан, шарасыздан(поневоле, безысходно).

PAGE  12

 

Другие работы

81178. первой четверти XIIв. 6.07 KB
  Период правления Святополка характеризовался новым всплеском междоусобной борьбы между князьями набегами половцев смутами. После общего съезда князей в Любече 1097 год Святополк вместе с ВладимироВолынским князем Давыдом Игоревичем пленил князя Василька Ростиславича и позволил ослепить его. Святополк Изяславич проявил себя как недальновидный слабый политик.
81179. а и конструкция корпуса б стабилитрона При достижении напряжения на стабилитроне называемого напряжение. 283.02 KB
  Физические основы работы стабилитронов табилитроном называется полупроводниковый диод вольтамперная характеристика которого имеет область резкой зависимости тока от напряжения на обратном участке вольтамперной характеристики. Напряжение стабилизации Uстаб зависит от физического механизма обуславливающего резкую зависимость тока от напряжения. Различают два физических механизма ответственных за такую зависимость тока от напряжения лавинный и туннельный пробой pn перехода. Если обозначить начальный ток I0 то после лавинного умножения...
81180. исток – от которого начинают движение в канале носители электрического заряда; 2 сток – к которому движут. 17.55 KB
  МОП транзисторы имеют четыре вывода: 1 исток – от которого начинают движение в канале носители электрического заряда; 2 сток – к которому движутся в канале носители заряда; 3 затвор – потенциал на котором посредством электрического поля управляет толщиной канала затворяет или отворяет путь протекания тока – движения носителей заряда: электронов или дырок; 4 подложка – полупроводниковый кремниевый кристалл в объеме которого на малом расстоянии друг от друга методом диффузии сделаны две области с проводимостью обратной проводимости...
81181. Жевательные мышцы. 18.66 KB
  Промежуточная часть prs intermedi начинается от внутренней поверхности скуловой дуги височной кости; прикрепляется сухожилием к наружной поверхности ветви нижней челюсти ниже ее вырезки передними волокнами вплетается в поверхностную часть. Молочные зуб закладка Минераля сроки Формирование корней Резорбциярассасывание 1 На 714 внутриутробно На 1719 недели 6 мес 152 года К 5 годам 2 1 год С 6 лет 3 После 20 недели 2 года 35 года С 8 лет 4 15 года 25 года С 7 лет 5 После 25 недели 25 года К 3 годам С 89 лет 124 35 Постоянные зуб...
81182. 12 мин можно проводить в начале середине конце урока или после проверки дз. 15.49 KB
  В процессе знакомства с единицами измерения величин у учащихся расширяются представления о числе. Они убеждаются что числа получаются не только от пересчета предметных совокупностей но и в результате измерения величин. Изучение данной темы позволяет тесно связать преподавание математики с жизнью: учащиеся получают практические умения и навыки измерения необходимые как в повседневной жизни так и при овладении будущими профессиями учатся правильно пользоваться измерительными инструментами линейкой и рулеткой. У учащихся как младших так и...
81183. Ленца в интегральной и дифференциальной формах. 185.86 KB
  Если сопротивление проводника R то используя закон Ома получаем d=I2Rdt=U2 Rdt Мощность электрического тока равна отношению работы тока Δ к интервалу времени Δt за которое эта работа была совершена: Закон ДжоуляЛенца: Мощность тепла выделяемого в единице объёма среды при протекании электрического тока пропорциональна произведению плотности электрического тока на величину напряженности электрического поля dQ=IUdt=I2Rdt=U2 Rdt закон ДжоуляЛенца в интегральной форме: d Q = Q= Закон ДжоуляЛенца в дифференциальной форме Где: w ...
81184. ЗАПИСКА до проекту Закону України 6.64 KB
  Якщо існуюча тенденція зберігатиметься й надалі то існує реальна загроза що до 2025 року кількість населення України зменшиться до 2530 млн. Загальна характеристика і основні положення проекту акта Проектом пропонується надати жінкам які народили одну і більше дітей та виховали її їх до шістнадцятирічного віку право на достроковий вихід на пенсію за віком із зниженням пенсійного віку встановленого статтею 26 цього Закону України Про загальнообов’язкове державне пенсійне страхування на 2 роки за кожну дитину за умови наявності не...
81185. тематической точки зрении – функцией. 66.33 KB
  Определение квазипериодического сигнала его график. Сигнал является зависимостью одной физической величины от другой т. Физическая природа сигнала может быть различной. В радиоэлектронике обычно сигналы являются изменением во времени или в пространстве электрического напряжения силы тока.
81186. .Сутність та принципи інтегрованих маркетингових комунікацій. 31.81 KB
  Сутність та принципи інтегрованих маркетингових комунікацій. Інтегровані маркетингові комунікації ІМК – це концепція планування маркетингових комунікацій що ґрунтується на оцінюванні їх стратегічної ролі в певних напрямах реклама стимулювання збуту ПР прямий маркетинг та ін. Концепція ІМК передбачає: створення системи комунікаційних повідомлень з використанням різних засобів системи маркетингових комунікацій які не викликають протиріччя і координують між собою формуючи єдиний позитивний образ комунікатора; максимізацію ефективності...
загрузка...